Con bạn có bị nhược thị không? Trẻ bị nhược thị phải kiểm tra những gì?

Nhược thị luôn là một nỗi lo lắng to lớn đối với các bậc phụ huynh trong việc bảo vệ đôi mắt và sự phát triển của trẻ nhỏ. Vậy dấu hiệu của nhược thị là gì? Trẻ bị nhược thị cần kiểm tra gì? Tất cả các thắc mắc trên sẽ được giải đáp thông qua bài viết dưới đây!

I – Con bạn có bị nhược thị không?

Giai đoạn từ 0 – 3 tuổi là thời gian quan trọng nhất để phát triển thị giác, từ 1 – 12 tuổi là giai đoạn hình thành độ nhạy cảm của thị giác.

Nhược thị là một bệnh về chức năng thị giác, thường xuất hiện trước khi trẻ được 3 tuổi và thời gian thích hợp nhất để điều trị nhược thị là khoảng 5 tuổi, muộn nhất là 10 tuổi.

Cha mẹ cần phải biết được con mình có bị nhược thị hay không, để tận dụng thời gian chữa trị cho hiệu quả nhất. 80% trẻ em đã được chữa khỏi bệnh nhược thị nhờ phát hiện và điều trị sớm. Nếu chờ đến khi trẻ hơn 10 tuổi mới bắt đầu chữa bệnh thì đã muộn. Chính vì thế, việc phát hiện nhược thị khi trẻ còn nhỏ có vai trò vô cùng quan trọng.

Chúng tôi xin giới thiệu những biện pháp quan sát và phát hiện nhược thị ở trẻ nhỏ như sau:

1. Chú ý phát hiện nhược thị do mất hình giác ở trẻ nhỏ

Con người được tạo hóa ban cho đôi mắt và cần có ánh sáng để khởi động đôi mắt đó. Cũng giống như một tấm ảnh là kết quả phối hợp giữa ánh sáng và vật thật, chỉ khi đôi mắt của trẻ được tiếp xúc với ánh sáng thì nó mới có thể thực hiện những chức năng chân chính của mình.

Con bạn có bị nhược thị khôngHình ảnh nhược thị ở trẻ

Nhưng vì nguyên nhân bẩm sinh hoặc mắc bệnh sau sinh mà mắt trẻ không thể cảm nhận được ánh sáng hoặc cảm nhận được rất ít, cản trở sự phát triển tự nhiên của mắt, gọi là nhược thị do mất hình giác.

Ví dụ, trẻ bị đục thủy tinh thể bẩm sinh và đục giác mạc bẩm sinh, nếu không được phẫu thuật từ sớm mà cứ để cho đồng tử bị che lấp thì mắt sẽ không thể cảm nhận được ánh sáng, khiến cho các tế bào thị giác không có điều kiện phát triển.

Ngoài ra, những đứa trẻ bị sụp mi mắt trên khiến cho đồng tử bị mi mắt che lấp và ánh sáng không thể chiếu rọi vào bên trong mắt, cũng khiến cho tế bào thị giác chậm phát triển và thu hẹp tầm nhìn.

Trong những trường hợp đó, sự phát triển hình thái và chức năng của giác mạc đều bị cản trở, dẫn đến hiện tượng nhược thị. 

2. Nhược thị do tật khúc xạ

Hiện tượng nhược thị này gây ra do các tật khúc xạ của mắt, thị lực hai mắt gần giống hoặc bằng nhau do không được phát hiện từ sớm và không đeo kính.

Chờ đến khi đi khám và đeo kính thì thị lực hai mắt cũng không thể đạt mức 10/10 mà đều nhỏ hơn 9/10. Hiện tượng nhược thị ở trên là do chức năng thị giác của mắt không có cơ hội phát triển.

Nếu trước khi trẻ được 1 tuổi mà tình trạng này không được giải quyết thì nhược thị càng diễn biến nghiêm trọng hơn, thị lực giảm xuống cực thấp và không thể phục hồi lại được.

Chính vì thế, nếu cha mẹ phát hiện trẻ sơ sinh bị đục thủy tinh thể bẩm sinh thì phải cho trẻ làm phẫu thuật trong vòng 1 tháng sau sinh để tránh tình trạng nhược thị cản trở hình giác khiến cho thị lực giảm sút đến mức không thể cứu vãn được. Còn một loại nhược thị cản trở hình giác nữa, đó là do mắt bị che lấp không đúng cách.

Ví dụ, trẻ dưới 3 tuổi khi chữa bệnh nhược thị một mắt thì phải che bên mắt bình thường lại, nhưng nếu che mắt quá lâu và không kịp thời kiểm tra thì bên mắt khỏe cũng sẽ bị nhược thị.

Khi phát hiện ra mắt khỏe bị nhược thị thì phải bỏ băng che mắt ra ngay lập tức, mắt lại có thể phục hồi lại bình thường.

Ngoài ra, với trường hợp một bên mắt trẻ bị bệnh, bị thương hoặc làm phẫu thuật và phải che bên mắt đó trong thời gian dài cũng có thể gây ra nhược thị.  

Thông thường, khi mắt trẻ có dấu hiệu suy giảm thị lực, độ cận thị lớn hơn 6.00D, độ viễn thị lớn hơn 3.00D và độ loạn thị lớn hơn 2.00D thì đã phải đeo kính rồi.

Nếu cha mẹ không cho trẻ đeo kính trước khi trẻ 5 tuổi thì sẽ khiến cho sự vật tồn tại trong thế giới bên ngoài không được hiện rõ trên giác mạc, tạo ra sự chậm trễ trong việc truyền tín hiệu từ giác mạc lên não và khiến cho tế bào thị giác chậm phát triển, gây ra hậu quả là nhược thị do tật khúc xạ. Khi đó, thế giới bên ngoài đối với trẻ chỉ là những hình ảnh mờ ảo không rõ ràng.

Cách phát hiện nhược trị ở trẻNhược thị do lác mắt ở trẻ

3. Nhược thị do chênh lệch độ khúc xạ

Ở trường hợp này, hai mắt có sự chênh lệch lớn về độ khúc xạ, có thể đạt tới trên 2.5 độ hoặc là một mắt thì bình thường, một mắt bị cận thị (hoặc viễn thị) trên 3 độ.

Thông thường, hình ảnh mà hai mắt nhìn thấy cũng không có sự khác biệt lớn lắm. Sau khi hai hình ảnh đó được truyền đến não bộ sẽ hợp lại làm một, gọi là hiện tượng “hai mắt một hình”, giúp cho con người nhìn rõ được sự vật.

Nhưng do sự chênh lệch độ khúc xạ ở hai mắt quá lớn nên hình ảnh sự vật ở hai mắt cũng khác nhau, một bên thì mờ, một bên thì rõ ràng, hoặc một bên to, một bên nhỏ.

Khi đó, não bộ không thể kết hợp hai hình ảnh đó lại với nhau, nhưng để duy trì hiệu quả rõ nét của hình ảnh, não bộ đã truyền lệnh xuống cho mắt: Chỉ cần bên mắt nhìn rõ làm việc thôi, còn bên kia nhìn mờ quá, không cần dùng đến.

Những bộ phận cơ thể thường được sử dụng và hoạt động sẽ tiến hóa và phát triển, trong khi những bộ phận bị “bỏ không” thì sẽ thoái hóa dần.

Một bên mắt phải chịu sự ức chế phát triển của não bộ sẽ không có được cơ hội nhận ánh sáng bên ngoài, chức năng của tế bào thị giác ngày càng giảm sút và cuối cùng trở thành mắt nhược thị. Thông thường, trẻ chỉ bị nhược thị một bên mắt mà thôi.

4. Nhược thị do lác mắt

Khi trẻ bị lác một bên mắt thì trục nhãn cầu của mắt bị lác sẽ lệch sang một bên khiến cho hai mắt cùng nhìn một vật mà lại sản sinh ra hai hình ảnh khác nhau.

Sau khi truyền đến võng mạc, hai hình ảnh đó cũng không thể tập trung tại một điểm và kết hợp với nhau được, tạo thành hiện tượng nhìn một hóa hai. 

Để tránh hiện tượng phức ảnh, não bộ cũng ra mệnh lệnh hạn chế chức năng của bên mắt bị lác để tránh sự hỗn loạn về thị giác. Vì không được hoạt động nên mắt bị lác sẽ dần dần giảm thị lực và dẫn đến nhược thị.

5. Nhược thị bẩm sinh

Do yếu tố di truyền nên võng mạc của trẻ sơ sinh không thể phát triển bình thường được, tuy đáy mắt không có vấn đề gì bất thường, dù đã được điều trị nhưng thị lực vẫn không thể cải thiện được.

Ví dụ, nhược thị bẩm sinh do rung giật nhãn cầu khiến trung tâm thị giác không thể nhìn rõ vật thể; nhược thị bẩm sinh do mù màu xảy ra ở cả hai mắt, có biểu hiện sợ ánh sáng, nhãn cầu bị rung giật.

Trong quá trình sinh con, nếu võng mạc của trẻ bị xuất huyết nhẹ, gây tổn thương cho tế bào võng mạc thì trung tâm điểm vàng trong mắt cũng không thể phát triển bình thường được và cản trở việc phát triển chức năng thị giác.

Hiện tượng nhược thị này thường vô phương cứu chữa vì nó ảnh hưởng đến cả chức năng thị giác của mắt. ‘

II – Trẻ bị nhược thị phải kiểm tra những gì?

  • Kiểm tra thị lực

Cha mẹ nên dạy trẻ cách đọc bảng kiểm tra thị lực ngay từ nhỏ để tiến hành kiểm tra thị lực không kính và có kính, nếu thị lực tầm nhìn gần và xa đều dưới 9/10 thì chứng tỏ trẻ đã bị nhược thị.

Với trường hợp trẻ quá nhỏ, không thể đọc được bảng kiểm tra thị lực thì phải tiến hành kiểm tra độ khúc xạ bằng cách chụp ảnh đồng tử và đáy mắt, để bước đầu biết được độ khúc xạ ở hai mắt  là bao nhiêu.

Dùng cách kiểm tra một chữ hoặc một hàng chữ để xác định trẻ có hiện tượng “hình ảnh chồng chéo” hay không. 

Trẻ nhược thị phải kiểm tra gìKiểm tra thị lực phát hiện nhược thị ở trẻ

  • Kiểm tra nhãn khoa

Không phát hiện ra các bệnh khác về mắt, quang giác và sắc giác vẫn bình thường.

  • Kiểm tra tình trạng nhìn thẳng bằng kính

Khi khả năng nhìn thẳng tại trung tâm điểm vàng trên võng mạc suy giảm, người bị nhược thị sẽ có hiện tượng nhìn thẳng bàng trung tâm.

Cách kiểm tra nhược thịKiểm tra nhược thị bằng cách nhìn thẳng thông qua kính

  • Kiểm tra bằng vật cản

Hình thức này được dùng cho trẻ nhỏ. Khi che mắt bị nhược thị lại, trẻ vẫn không có phản ứng gì. Khi che mắt khỏe lại, trẻ bắt đầu quấy khóc và dùng tay đẩy vật cản ra. Điều đó cho thấy bên mắt bị che đầu tiên bị nhược thị.

  • Kiểm tra bằng nhặt đậu

Hình thức này áp dụng cho trẻ nhỏ. Lần lượt che từng bên mắt lại và cho trẻ nhặt đậu. Quan sát sự to nhỏ, khác biệt của những hạt đậu được nhặt lên khi che từng bên mắt. Nếu sự khác biệt không lớn lắm thì mắt không bị nhược thị, nếu khác biệt lớn thì bên mắt nhược thị thường nhặt hạt đậu to hơn bên kia.

Bài viết đã đưa ra những thông tin về dấu hiệu của nhược thị cũng như cũng biện pháp kiểm tra khi trẻ bị nhược thị. Hi vọng những thông tin trên hữu ích với các bậc phụ huynh trong việc bảo vệ thị lực của con mình. Xin cảm ơn!

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on linkedin
Scroll to Top